Ηλιάννα Πεσσάρη
Ψυχολόγος, ειδικευμένη στη βιωματική ψυχοθεραπεία μέσω ψυχοδράματος | Καθηγήτρια Yoga

Ακούγεται πολύ αυτή η φράση ότι ο άλλος είναι ο καθρέφτης μας και ότι όποιον δεν συμπαθούμε, είναι επειδή βλέπουμε κάτι δικό μας σε αυτόν. Ακούγεται ότι οτιδήποτε μας δυσκολεύει στον απέναντι, μας δυσκολεύει επειδή είναι και δικό μας. Νομίζω ότι αυτή η διαπίστωση έχει αλήθεια αφενός αλλά αφετέρου είναι λίγο απόλυτη.

Από τη μία εννοείται πως ότι μας δυσκολεύει στον άλλον δεν είναι τυχαίο. Μας δυσκολεύει επειδή κάπου μας αγγίζει. Αυτό δεν μπορεί παρά να είναι αλήθεια. Κάτι αγγίζει μέσα μας γιατί στεκόμαστε και ασχολούμαστε με αυτό, γιατί ανακινεί συναισθήματα που μας αναστατώνουν. Δεν μας περνάει αδιάφορο. Κάποια χαρακτηριστικά μας ενοχλούν, δεν τα αντέχουμε, κάποιος λειτουργίες του άλλου ατόμου μας πυροδοτούν.

Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή όντως βλέπουμε κάτι δικό μας στον απέναντι που το έχουμε κι εμείς και δεν μας αρέσει. Αυτό τις περισσότερες φορές γίνεται ασυνείδητα και μπορεί να αναγνωριστεί μετά από ενεργή παρατήρηση και διερώτηση. Μπορεί να είναι ένα τυφλό μας σημείο, κάτι που δεν βλέπουμε σε μας ή ακόμα κάτι που μπορεί να μην έχουμε αναγνωρίσει ότι κάνουμε. Έρχεται λοιπόν ο απέναντι και μας το φέρνει μπροστά. Το πιο σύνηθες είναι να ενοχληθούμε με τον απέναντι. Όμως αυτό το συμβάν μπορεί να μας οδηγήσει να μάθουμε κάτι για τον εαυτό μας και να μας ανοίξει έναν δρόμο προς τα μέσα.

Μία άλλη εκδοχή είναι αυτό που μας ενοχλεί στον άλλον να μας θυμίζει κάποιο βίωμα, κάποιον άλλον σημαντικό της ζωής μας, μίας συμπεριφορά των γονιών μας για παράδειγμα, που μας πλήγωσε ή μας δυσκόλεψε παλιότερα ή που μας δυσκολεύει ακόμα και τώρα, ή που έφερε δυσκολίες μέσα στην οικογένεια ευρύτερα. Οπότε πάλι ο απέναντι μας γίνεται η αφορμή να κοιτάξουμε καλύτερα μέσα μας και να δούμε τι κουβαλάμε. Κάτι έχουμε στις αποσκευές μας που ίσως είναι βαρύ και ίσως αξίζει να το διερευνήσουμε περισσότερο.

Ίσως ακόμα, ο άλλος να μας καθρεφτίζει κάτι που θέλουμε πολύ να αναπτύξουμε και επειδή δεν τα καταφέρνουμε, τα βάζουμε ασυνείδητα με τον απέναντι που τα έχει καταφέρει. Αν για παράδειγμα, δυσκολεύομαι να εκφράσω το θυμό μου και απέναντι μου έχω έναν άνθρωπο που μπορεί να εκφράζει το θυμό του πιο ελεύθερα και πιο άμεσα, μπορεί να οδηγηθώ να κρίνω αυτό το χαρακτηριστικό, όμως αν κοιτάξω πιο βαθιά αυτό που με ενοχλεί είναι ίσως ότι εγώ δυσκολεύομαι ενώ ο άλλος όχι. Μας καθρεφτίζει δηλαδή μία δική μας “αδυναμία” η αλλιώς κάτι που θέλουμε να αναπτύξουμε. 

Όμως όλα τα παραπάνω βασίζονται σε μία λογική του τι είναι δικό μου. Η βασική ερώτηση από πίσω είναι τι δικό μου βλέπω στον άλλον και δεν μπορώ να το αποδεχτώ.

Υπάρχει και μία άλλη οπτική, αυτή της συσχέτισης. Αντί για την ερώτηση τι δικό μου υπάρχει εδώ, μπορούμε να διερωτηθούμε τι γίνεται στην αλληλεπίδραση μας, τι δημιουργείται στην δυναμική μεταξύ μας που δυσκολεύει την επικοινωνία. Κάτι που κάνεις εσύ ενεργοποιεί κάτι μέσα μου η κάτι που κάνω εγώ ενεργοποιεί κάτι μέσα σου, κάτι που κάνουμε μαζί δημιουργεί αυτή την δυναμική. Αν θέλω πραγματικά να δουλέψω την επικοινωνία μου με αυτόν που έχω απέναντι μου, αυτή η οπτική ανοίγει έναν δρόμο προς το μαζί. Τι κάνουμε μαζί μέσα σε αυτήν την αλληλεπίδραση που φέρνει ένταση, εμπόδια, δυσκολίες; είμαστε και οι δύο υπεύθυνοι για τις δυσκολίες στη σχέση μας, δεν είναι μόνο τα δικά μου και τα δικά σου αλλά και η δυναμική μεταξύ μας, για την οποία είμαστε υπεύθυνοι και οι δύο.

Πως να κοιτάξουμε τα πράγματα μέσα στην αλληλεπίδραση, μέσα σε αυτό που δημιουργούμε μαζί και να μοιραστούμε την ευθύνη της επικοινωνίας μας και της συσχέτισης μας. Μαζί το φτιάχνουμε, μαζί το χαλάμε. Όλα είναι κοινά μέσα σε αυτό το πεδίο και τον χώρο που δημιουργείται ανάμεσα μας, με όσα κουβαλάει ο καθένας από το παρελθόν του και με όσα ανοίγονται εδώ ανάμεσα μας.

Όπως και να έχει, οι άνθρωποι με τους οποίους συναναστρεφόμαστε μας δείχνουν τον δρόμο προς τα μέσα, μας οδηγούν σε μία διαφορετική οπτική και μας δίνουν ερεθίσματα για περαιτέρω εξερεύνηση και προσωπική ανάπτυξη.

Υπάρχει μία παγίδα όμως εδώ: να πάρω εγώ όλη την ευθύνη για τη συσχέτιση. Είναι πολύ χρήσιμο και έχει αξία να διερωτώμαι τι δικό μου βλέπω εδώ αλλά να μην ξεχνάω ότι υπάρχει πάντα και η δυναμική μεταξύ μας και μία κοινή δουλειά που και οι δύο έχουμε να κάνουμε για την επικοινωνία μας. 

Εύχομαι αυτή η οπτική να ανοίξει δρόμους προς την επικοινωνία και να χτίσει γέφυρες! Το μαζί είναι ένα πολύ καλό σημείο για να πάω προς τα μέσα και από κει να βρω έναν άλλον δρόμο, αυτόν που οδηγεί ξανά στο μαζί, σε ένα μαζί με περισσότερη εγγύτητα, ειλικρίνεια και μοίρασμα, με περισσότερη συνεργασία. 




Κεντρική φωτογραφία: Mattia Ascenzo on Unsplash