Νάνσυ Τασιοπούλου
Εκπαιδευτικός – Καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας

Είναι αλήθεια ότι οι ανθρώπινες σχέσεις, όποιες κι αν είναι αυτές, γίνονται καμιά φορά περίπλοκες και η καλή διάθεση για αρμονική συνύπαρξη  πολλές φορές καταλήγει σε παραξηγήσεις, ψυχρότητα και ίσως εχθρότητα.  Τι συμβαίνει λοιπόν μεταξύ γονέων-παιδιών, συντρόφων ή φίλων και η αρχική καλή σχέση τους χαλάει; Τι εμπόδια μπαίνουν στην επικοινωνία μεταξύ τους και η σχέση τους μπαίνει σε άλλο μονοπάτι;

Ο Αμερικανός ψυχολόγος Thomas Gordon μέσα από μια επαναστατική μελέτη του κατέληξε στο ότι υπάρχουν 12 εμπόδια στην επικοινωνία των ανθρώπων στα οποία οφείλεται η δυσλειτουργία των σχέσεών τους. Προσωπικά, τα έχω βιώσει όλα και πρέπει να πω ότι πολλές φορές γίνονται ασυναίσθητα και θα πρέπει κανείς να τα αναγνωρίσει και να εκπαιδευθεί ανάλογα ώστε να μην τα επαναλάβει. Σαν εκπαιδευτικός η γνώση αυτών των εμποδίων με έχει βοηθήσει πολύ στο να αποκρυπτογραφήσω  διάφορες συμπεριφορές των παιδιών και να τα βοηθήσω να εκφραστούν και εν τέλει βρουν λύση στις δυσκολίες τους. Προβάλλοντας αυτή τη γνώση και στις σχέσεις μου με ενήλικες διαπιστώνω ότι η θεωρία αυτή εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο εφόσον η ανάγκη επικοινωνίας είναι ίδια για μικρούς και μεγάλους. Παρακάτω παραθέτω τα πιο σημαντικά εμπόδια που δυσκολεύουν την επικοινωνία μας.

Δίνω εντολές και προειδοποιώ

Όταν κάποιος συνέχεια μας δίνει εντολές για κάτι και μας προειδοποιεί ότι αν δεν το κάνουμε θα έχουμε συνέπειες παίρνουμε το μήνυμα ότι η σχέση μας σίγουρα δεν είναι ισότιμη και μας φέρνει σε αμυντική θέση. Για παράδειγμα, όταν στο ανυπάκουο παιδί αρκούμαστε μόνο στο να του λέμε τι να κάνει και τι όχι και να το προειδοποιούμε για ενδεχόμενη τιμωρία, του περνάμε το μήνυμα ότι δεν ενδιαφερόμαστε να ακούσουμε τη βαθύτερη ανάγκη του, γιατί συμπεριφέρεται έτσι, αλλά θέλουμε απλώς να βάλουμε ένα τσιρότο στο πρόβλημα και να προχωρήσουμε παρακάτω.

Ηθικολογώ και συμβουλεύω

Όταν κάποιος  μας εμπιστεύεται το πρόβλημά του κι εμείς αρχίζουμε την ηθικολογία και τις συμβουλές, σίγουρα δεν ανταποκρινόμαστε στην επιθυμία του να μιλήσει σε βάθος σε κάποιον που θα τον ακούσει σιωπηλά και θα τον αφήσει να αποφορτιστεί. Εκείνη την ώρα το παιδί ή ο ενήλικος δεν έχει ανάγκη να ακούσει τι πρέπει να κάνει, γιατί το ξέρει πολύ καλά, αλλά αναζητά μία μορφή στήριξης και αποδοχής  μακριά από τα “πρέπει” της κοινωνίας.

Καθησυχάζω και αλλάζω θέμα

Κατά τη γνώμη μου είναι τα χειρότερα στη λίστα με τα εμπόδια. Σκέφτομαι όλες τις φορές που για παράδειγμα ένα παιδάκι κλαίει και του λένε “Έλα μην κλαις, πάρε μια καραμέλα και πάμε να παίξουμε” με όποια αναγωγή κι αν κάνουμε στις ενήλικες σχέσεις όπου κάποιος έχει ένα πρόβλημα και του λένε “Μην ανησυχείς, βγάλτο από το μυαλό σου” κι αλλάζουν θέμα συζήτησης. Αυτό μπλοκάρει την επικοινωνία γιατί  δείχνει ότι το έτερο μέλος δεν μπορεί να διαχειριστεί τη δύσκολία του συντρόφου/φίλου  ή πολύ απλά δεν το ενδιαφέρει η κατάσταση στην οποία αυτός βρίσκεται. Όπως είπα και νωρίτερα, πολλά πράγματα γίνονται αυτόματα και ασυναίσθητα και ίσως με καλή προαίρεση , ωστόσο, σε βαθύτερο επίπεδο αυτή η συμπεριφορά απομακρύνει τα εμπλεκόμενα μέλη.

Κατά τη γνώμη μου η καλή επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων προάγει τις σχέσεις τους σε ύψιστο επίπεδο και ,ενώ σε κάποιους είναι εύκολη υπόθεση, σαν να έχουν γεννηθεί με το χάρισμα, είναι μια δεξιότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί. Τα παραπάνω εμπόδια στην επικοινωνία μπορούν με γνώση και κυρίως με καλή διάθεση να αναχαιτισθούν ώστε οι σχέσεις μας να γίνουν πιο ουσιαστικές και πιο ποιοτικές.