Ηλιάννα Πεσσάρη
Ψυχολόγος, ειδικευμένη στη βιωματική ψυχοθεραπεία μέσω ψυχοδράματος | Καθηγήτρια Yoga

Το ψυχόδραμα είναι μία βιωματική ψυχοθεραπευτική μέθοδος ανάπτυξης της προσωπικότητας. Η φιλοσοφία του βασίζεται στην διεύρυνση, την ανάπτυξη της προσωπικότητας μας, ξεκινώντας από αυτά που ήδη έχουμε και χρησιμοποιεί το βίωμα του συναισθήματος ως βασικό εργαλείο.

Ιδρυτής του ψυχοδράματος ήταν ο Jacob Levy Moreno (1889-1974), ένα ανήσυχο πνεύμα, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον άνθρωπο και τις κοινωνικές σχέσεις. Παρατηρώντας την επίδραση που είχε η δημιουργικότητα, ο αυθορμητισμός και η συμμετοχή σε ομάδα στους ανθρώπους, συνέλαβε την ιδέα της αναπαράστασης στη σκηνή των προσωπικών βιωμάτων των ατόμων, την αναβίωση τους και την μετατόπιση του ατόμου, μέσα από την δράση, στην κάθαρση.  Δεν θεωρούσε την μέθοδο αυτή ως μέθοδο επίλυσης προβλημάτων αλλά ως διεύρυνση της προσωπικότητας του ατόμου και των δυνάμεων που προάγουν το άτομο να αναπτυχθεί και να κινηθεί προς τη ζωή, πιο αυθόρμητα, δημιουργικά και με αγάπη.

Ποια είναι τα βασικά σημεία στη φιλοσοφία του;

Το βίωμα, η ψυχή σε δράση

Το ψυχόδραμα δουλεύει με το άτομο μέσα από την δράση και το βίωμα ώστε αυτό να αναπτύξει και να δυναμώσει τις λειτουργικές του πλευρές που τον βοηθούν να κινηθεί προς τη ζωή. Μέσα από το βίωμα μίας κατάστασης που υπάρχει μέσα μας, μπορούμε να την αναγνωρίσουμε, να αποκτήσουμε περισσότερη επίγνωση και να την “αλλάξουμε”. Έτσι η αλλαγή έρχεται φυσικά, βιώνοντας όσα υπάρχουν ήδη εκεί, μέσα μας.

Ετυμολογικά, η λέξη ψυχόδραμα βγαίνει από την ψυχή και το δράμα, από το δρω, δηλαδή σημαίνει η δράση της ψυχής.

Όλα σε ισορροπία

Ένας από τους βασικούς στόχους του ψυχοδράματος στη δουλειά του με τον άνθρωπο είναι να έρθουν οι διαφορετικές πλευρές και ρόλοι μας σε ισορροπία. Καμία να μην υπολειτουργεί, καμία να μην υπερβάλλει, καμία να μην είναι ελλιπής. Η σκέψη, τα συναισθήματα και η δράση μας να είναι στο ίδιο “επίπεδο”, να βρίσκονται σε αρμονία, ώστε να μπορούμε να λειτουργούμε αυθόρμητα και ενεργά προς τη ζωή.

Αυθορμητισμός και δημιουργικότητα

Ο αυθορμητισμός και η δημιουργικότητα είναι από τις κυρίαρχες δυνάμεις μέσα στον κόσμο και βέβαια μέσα στη φιλοσοφία του ψυχοδράματος. Χωρίς αυτές τις δύο δυνάμεις σε συνεργασία, δεν μπορεί τίποτα να κινηθεί προς τη ζωή. Ένας στόχος λοιπόν του ψυχοδράματος είναι να βοηθήσει το άτομο να θυμηθεί, να ξανασυνδεθεί ή να αναπτύξει αυτές τις δύο δυνάμεις μέσα του.

*Αυθορμητισμός σημαίνει για την ψυχοδραματκή φιλοσοφία “να κάνω το κατάλληλο πράγμα την κατάλληλη στιγμή, όντας σε σύνδεση με τον εαυτό μου και το περιβάλλον”.

Μένοντας στο εδώ και τώρα

Το ψυχόδραμα δουλεύει στο εδώ και τώρα, ενεργοποιώντας το κέντρο των συναισθημάτων μας και το βίωμα αυτών όπως αυτά υπάρχουν την εκάστοτε τη στιγμή μέσα μας. Αφήνομαι στο τώρα με όσα κουβαλάω μέσα μου από τα παλιά αλλά κοιτώντας και το που θέλω να πάω.

Η εσωτερική ευφυΐα

Το ψυχόδραμα θεωρεί ότι όλοι ανεξαιρέτως κρύβουμε μέσα μας μία ευφυΐα, μία εσωτερική  πλευρά πολύ σοφή που έχει τις απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα και όλα τα θέματα που μας απασχολούν. Αυτό που χρειάζεται είναι να δοθούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε αυτή η πλευρά να ξυπνήσει και να ακουστεί.

Η σημασία του μοιράσματος

Το μοίρασμα για το ψυχόδραμα είναι πολύ σημαντικό. Όταν καταφέρω να βάλω σε λέξεις αυτό που βιώνω και να ακουστώ τότε αρχίζω πραγματικά να αναπτύσσομαι. Μετά την αναγνώριση των αναγκών μου το αμέσως επόμενο βήμα είναι αυτό.

Το να μοιράζομαι με ειλικρίνεια, ακρίβεια, καθαρότητα, ανοιχτότητα και σύνδεση είναι μία πολύ σημαντική ικανότητα τόσο για μένα τον ίδιο όσο και για την επικοινωνία μου με τον κόσμο.

Ο ρόλος της ομάδας

Το ψυχόδραμα δουλεύεται και ομαδικά, εκτός από ατομικά. Η ομάδα είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο αποτελώντας ένα κοινωνικό δίκτυο για το άτομο, ένα σύστημα, μία βάση όπου μπορώ να καθρεφτιστεί, να δει τον εαυτό του, να ακουστεί, να λάβει και να δώσει υποστήριξη, να εμπεριέχεται και να μάθει να εμπεριέχει. Μέσα στην ομάδα, εξασκείται στην αλληλεπίδραση και τις σχέσεις και έχει τη δυνατότητα να κάνει κατά κάποιο τρόπο μία “πρόβα” πριν βγει στην πραγματική μου ζωή.

Η ισότητα στη σχέση θεραπευτή – θεραπευόμενου

Θεραπευτής και θεραπευόμενος, στην ψυχοδραματική φιλοσοφία, προσπαθούν να δημιουργήσουν μαζί μία συνεργατική σχέση. Προχωράνε μαζί στους δρόμους που ανοίγει ή που ήδη περπατάει ο θεραπευόμενος που κάποτε είναι σκοτεινοί, κάποτε φωτεινοί, και προσπαθούν μαζί να βρουν τα καταλληλότερα πατήματα.

Το άτομο ανοίγει δρόμο και ο θεραπευτής συνοδεύει, υποστηρίζει, φροντίζει, χωράει, καθρεφτίζει, υποστηρίζει.

Μαζί, για κάθε στάδιο συναποφασίζουν, είναι κι οι δύο υπεύθυνοι για την δουλειά αυτή και η σχέση είναι ισότιμη και αληθινή. Υπάρχει ειλικρινές μοίρασμα και συναισθηματική ανταλλαγή μέσα σε ένα πλαίσιο ασφάλειας, σεβασμού, δέσμευσης και αποδοχής για το οποίο κύρια ευθύνη για την δημιουργία του έχει ο θεραπευτής αλλά για την συντήρηση και την ενίσχυση του έχουν και οι δύο.

Πως μπορεί κάποιος να βρει λύσεις μέσα από το ψυχόδραμα;

Στο ψυχόδραμα δημιουργούμε μαζί με το άτομο, έναν χώρο όπου μπορεί να υπάρξει ελεύθερα και με ασφάλεια και μέσα σε αυτόν να αρχίσει να γνωρίζει τον εαυτό του, όλα όσα λειτουργούν, όσα δεν λειτουργούν, όσα θέλουν να αναπτυχθούν και όσα θέλουν να μαλακώσουν.

Αυτός ο χώρος είναι γεμάτος αποδοχή και φροντίδα ώστε το άτομο να νιώθει ελεύθερο σε αυτό το ταξίδι εξερεύνησης του εαυτού. Η σχέση που δημιουργείται με το θεραπευτή -όταν μιλάμε για ατομική συνάντηση- και με την ομάδα – σε ομαδικό πλαίσιο-, είναι πολύ σημαντική ώστε αυτός ο χώρος να υπάρξει. Όταν το άτομο νιώσει εμπιστοσύνη, τότε μπορεί να αρχίσει να ανοίγεται και να θέτει τα ερωτήματα που το απασχολούν, να ανακαλύπτει τις απαντήσεις σε αυτά, να μάθει να φροντίζει και να ακούει τις ανάγκες του, να καλλιεργήσει τον σεβασμό προς τον εαυτό του, χωρίς να υπερβαίνει τα όρια του, και να προχωράει προς τη ζωή με διάθεση σύνδεσης και ανοιχτότητας.

Η ιδέα είναι να μάθουμε να ζούμε με τις δικές μας προσωπικές αξίες και πιστεύω, σε αρμονία με τον εαυτό μας και τον κόσμο γύρω μας. Το ψυχόδραμα είναι ένας τρόπος να σχετιζόμαστε διαφορετικά με τον εαυτό μας, τους άλλους και τη ζωή, μία μέθοδος για μία πιο συνεργατική και ανθρώπινη επικοινωνία.

“I try to give people the courage to dream again”
J.L.Moreno

“Να δεις τον κόσμο με τα μάτια μου, να δω τον κόσμο με τα μάτια σου”
J.L. Moreno



Προσωπική Ανάπτυξη-Ψυχόδραμα




Κεντρική φωτογραφία: Noah Buscher on Unsplash