Η διεκδικητική συμπεριφορά συχνά παρομοιάζεται λανθασμένα με την επιθετικότητα και την έλλειψη ευαισθησίας απέναντι στις ανάγκες των άλλων. Στην πραγματικότητα η θετική διεκδικητική συμπεριφορά αναφέρεται στη συμπεριφορά που εκδηλώνει κάποιος όταν προστατεύει τον εαυτό του και υπερασπίζεται τα δικαιώματα του σεβόμενος τα δικαιώματα των άλλων. Η συμπεριφορά αυτή διαφέρει από την επιθετικότητα και την αίσθηση ανωτερότητας που νιώθει κάποιος έναντι των υπολοίπων και επιδιώκει να γίνεται το δικό του, αδιαφορώντας για τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων. Παράλληλα, διαφέρει και από την παθητικότητα και την αίσθηση που έχει κάποιος ότι τα δικαιώματα των άλλων είναι πιο σημαντικά από τα δικά του, με αποτέλεσμα να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης και να δυσκολεύεται να λέει «όχι» σε παράλογα αιτήματα. 

Προτού αναφερθούμε σε τεχνικές για την εκπαίδευση στη διεκδικητική συμπεριφορά είναι σημαντικό να κατανοήσουμε σε βάθος την έννοια της. Η διεκδικητική συμπεριφορά απαρτίζεται από 4 χαρακτηριστικά:

  1. Έκφραση αρνητικών συναισθημάτων
  • Το να δείχνει κάποιος την ενόχληση του ή να εκφράζει κάποιο παράπονο
  • Να αρνείται να πραγματοποιήσει κάποιο αίτημα και να λέει όχι
  1. Έκφραση θετικών συναισθημάτων
  • Να δέχεται κομπλιμέντα χωρίς να νιώθει αμηχανία
  • Να αναγνωρίζει τις επιτυχίες των άλλων 
  • Να εκφράζει θετικά συναισθήματα (π.χ. θαυμασμός, αγάπη, έρωτας, εκτίμηση)
  1. Οριοθέτηση
  • Να βάζει όρια χωρίς να καταπατά τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων
  • Να μπορεί να διαφωνεί και να αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει ποικιλία απόψεων 
  1. Ανάληψη ευθυνών/ πρωτοβουλιών
  • Να αναγνωρίζει τα λάθη του/ αναλαμβάνει τις ευθύνες του
  • Να είναι ανοιχτός στην κριτική 
  • Να βάζει στόχους και να προσπαθεί να τους υλοποιήσει
  • Να μπορεί να ξεκινά και να τελειώνει μια συζήτηση

Αφού αναφερθήκαμε στα χαρακτηριστικά της διεκδικητικής συμπεριφοράς παρακάτω θα δούμε μερικές τεχνικές για την εκπαίδευση σε αυτήν:

Ενικός αριθμός

Όταν εκφράζετε τις απόψεις και τα συναισθήματα σας είναι σημαντικό να κάνετε χρήση πρώτου ενικού προσώπου.

Π.χ. «Μου αρέσει αυτό το τραγούδι» αντί του «αυτό το τραγούδι είναι αρκετά δημοφιλές/αρέσει σε πολλούς», «δεν μου ταιριάζει αυτός ο τρόπος διασκέδασης» αντί του «αυτός ο τρόπος διασκέδασης δεν είναι ωραίος», «δεν συμφωνώ με αυτήν την άποψη» αντί του «αυτή η άποψη δεν είναι σωστή».


«Η βελόνα κόλλησε»

Η τεχνική αυτή αναφέρεται στην επανάληψη των απόψεων και των ορίων με τον ίδιο ακριβώς τρόπο μέχρι να τις κατανοήσουν οι άλλοι. 

Π.χ. -Καταλαβαίνω ότι χρειάζεσαι βοήθεια αλλά είμαι πολύ πιεσμένη αυτές τις μέρες. 

-Ναι αλλά δεν θα προλάβω χωρίς τη βοήθεια σου.

-Το καταλαβαίνω αλλά αυτές τις μέρες είμαι πολύ πιεσμένη!


Αντίσταση στις διακοπές 

Συχνό φαινόμενο είναι το να διακόπτονται άτομα από άλλους κατά τη συζήτηση. Μερικοί τρόποι για να το αποτρέψετε είναι το να συνεχίσετε να μιλάτε ανεβάζοντας τον τόνο της φωνής σας, να επαναλάβετε την πρώτη λέξη της πρότασης σας,  να μην απολογηθείτε π.χ. «συγνώμη μιλάω» αλλά να πείτε τη φράση π.χ. «περίμενε να ολοκληρώσω τη σκέψη μου».


Αφοπλισμός του θυμού

Ένας τρόπος για την πραγματοποίηση συζήτησης είναι να βάλατε τους δικούς σας όρους.

Π.χ. «Θα συζητήσω μόνο όταν θα είσαι ήρεμος», «Θα συζητήσω εφόσον δεν φωνάζεις και δεν με διακόπτεις».

Η αλλαγή της συμπεριφοράς θέλει χρόνο και υπομονή. Εφόσον οι άλλοι έχουν συνηθίσει να συμπεριφέρεστε με έναν συγκεκριμένο τρόπο όταν θα παρατηρήσουν αλλαγή είναι πιθανό να αντιδράσουν ή να απαντήσουν με ειρωνεία.  Μέχρι να το συνηθίσουν αυτό που θα μπορούσατε να κάνετε είναι να αδιαφορήσετε ή να εξηγήσετε τα νέα σας όρια και ότι οφείλουν να τα σεβαστούν.



Ονομάζομαι Μαρίνα Παπαδημητρίου, έχω σπουδάσει ψυχολογία στο Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και έχω εκπαιδευτεί στη Συμβουλευτική και Θεραπεία Ζεύγους και Οικογένειας.
Έχω ολοκληρώσει κύκλους εκπαιδευτικών σεμιναρίων Ψυχοπαθολογίας και Ψυχαναλυτικών σεμιναρίων και παρακολουθώ ενεργά επιμορφωτικά σεμινάρια και συνέδρια με κυρίως κλινικό και συμβουλευτικό περιεχόμενο ώστε να βρίσκομαι πάντα στο πλαίσιο της δια βίου μάθησης και εκπαίδευσης.
Στοιχεία επικοινωνίας email: marinapapadimi@gmail.com
instagram: marinaapapa_




Κεντρική φωτογραφία:  Peter Conlan on Unsplash